Xưởng phim Kitayama, xưởng phim hoạt hình đầu tiên của Nhật Bản

Tác phẩm hoạt hình đầu tiên của Nhật Bản ra đời vào năm 1917, nhưng mãi đến năm 1921, Nhật Bản mới có xưởng phim chuyên về Animation đầu tiên, đó là xưởng phim Kitayama (tên tiếng Nhật: 北山映画製作所).

Xưởng phim Kitayama được thành lập bởi họa sĩ Seitaro Kitayama, một trong ba người đặt nền móng công nghiệp cho ngành Anime tại Nhật Bản.

Hoạ sĩ Seitaro Kitayama sinh ngày 3/3/1888 tại tỉnh Wakayama, Nhật Bản. Vào năm 23 tuổi (1911), ông theo học việc vẽ tranh với thầy Oshita Tojiro - cha đẻ của tranh màu nước hiện đại Nhật Bản. Bên cạnh việc học vẽ, Kitayama còn tham gia phụ tá biên tập cho tạp chí nghệ thuật Mizue do chính thầy mình sáng lập. Nhưng không được bao lâu, ông Oshita ngã bệnh và qua đời đột ngột ở tuổi 41 (1911) do bạo bệnh. Dù thời gian theo học trực tiếp rất ngắn ngủi trước khi người thầy mất, tư duy nghệ thuật của Oshita Tojiro đã có ảnh hưởng cực kỳ sâu sắc đến Kitayama.

Sau khi thầy qua đời, Kitayama đã chuyển đến Tokyo, thành lập Hiệp hội Mỹ thuật phương Tây Nhật Bản, quản lý các nhóm nghệ thuật và hỗ trợ các nghệ sĩ. Năm 1916, ông tham gia xưởng phim Nikkatsu Mukojima Studio. Tại đây ông đã sản xuất bộ phim Hoạt hình “Đại chiến Khỉ và Cua” ra mắt vào năm 1917 - một trong những bộ phim hoạt hình sớm nhất Nhật Bản lúc bấy giờ. Đồng thời ông cũng đề xuất với xưởng phim và thử nghiệm thành công nhiều bộ phim hoạt hình khác. Ông tự xây dựng hệ thống làm việc nhóm hiệu quả và cho ra hơn 10 bộ phim mỗi năm.

Nhận thấy tiềm năng thương mại khổng lồ và mong muốn tự do sáng tạo mà không bị ràng buộc bởi các giám đốc điều hành của hãng phim lớn, ông Kitayama quyết định rời Nikkatsu Mukojima Studio vào năm 1921 và thành lập xưởng phim độc lập mang tên mình.

Thay vì chỉ tập trung vào phim giải trí, xưởng phim của ông đi tiên phong trong việc sản xuất phim hoạt hình giáo dục và khoa học nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng. Ngay sau khi thành lập, Kitayama đã bắt tay hợp tác với xưởng phim giáo dục Makino để cùng sản xuất các nội dung giáo trình trực quan bằng hoạt hình cho học sinh. Một số bộ phim khoa học/giáo dục nổi tiếng do xưởng sản xuất có thể kể đến như: “Áp suất khí quyển và Bơm hút nước” (1921), Sinh lý học thực vật: Câu chuyện về sự sinh sản (1922). Ngoài ra xưởng phim của ông cũng tiên phong trong việc sản xuất quảng cáo sản phẩm bằng anime.

Xưởng phim Kitayama cũng là cội nguồn của nhiều tài năng lớn, tiêu biểu trong đó là Yamamoto Zenjiro. Ông Yamamoto ra mắt tư cách đạo diễn qua tác phẩm “Thỏ và Rùa” tại xưởng phim Kitayama, sau này ông trở thành người đồng sáng lập của Toei Animation - một trong những studio anime lớn nhất thế giới hiện đại. Ông Yamamoto cũng là người đã phát hiện ra tài năng Hayao Miyazaki - người sau này đồng sáng lập ra Studio Ghibli lừng lẫy.